نوشته‌ها

جفری چاوسر

جفری چاوسر پدر ادبیات انگلستان: خالق حکایت‌های کنتربری

مقدمه

همانگونه که در مقاله ادبیات میانه عنوان شد جفری چاوسر، شاعر و نویسنده‌ی بلند آوازه‌ و یکی از پاسداران و میراث‌داران زبان انگلیسی، از برجسته‌ترین تاریخ‌سازان ادبیات جهان بوده است. جفری چاوسر، معاصر حافظ شیرازی و دانته ایتالیایی است و برای انگلیسی‌ها همان اهمیتی را دارد که حافظ برای ما و دانته برای ایتالیایی‌ها. آثار چاوسر نمونه ازلي و ابدي شعر در انگليس است و بدون شک بعد از شکسپير بزرگ ترين شاعر تمام تاريخ انگليس به حساب مي آيد.

زنده یاد استاد مجتبی مینوی کار او را با رودکی مقایسه کرده است. چاوسر درک عمیقی از ذات انسان داشته و در حکایت‌های کنتربری، جهان را از منظر انسان‌های مختلف دیده است. او جهان را همان طور که می‌دید نشان داده و به همین خاطر است هنوز خواندن حکایت‌های او برای ما زنده است.

جالب است بدانید سیارکی به افتخار چاوسر، چاوسر ۲۹۸۴ و همچنین دهانه‌ای در ماه چاوسر به نام او نامیده شده‌است. 

با مقاله جدید پارسیان ادیب همراه باشید:

چاوسر

زندگی

جفری چاوسر در حدود سال ۱۳۴۰ میلادی در لندن متولد شد. از زندگی و تاریخ دقیق تولد او اطلاعات چندانی در دست نیست. فرزند يکي يکدانه و پدرش تاجر بوده. نام او فرانسوی و به معنی «کفاش» است.

چاوسر در دورانی زندگی می کرد که تنش های زیادی در جامعه انگلیس وجود داشت. در دوران کودکی او در سال ۱۳۴۹ طاعون یا مرگ سیاه در انگلیس شیوع پیدا کرد که کشتاری عظیم به دنبال داشت. حتی بعد از رفع بلا هم جامعه انگلیس هنوز متشنج بود و طبقه کارگر دیگر به شرایط قبلی زندگی راضی نمی‌شدند و به شدت از طبقه مرفه و اشراف یا به قول خودشان «جنتری» متنفر بودند. کار به قیام کشید و شکاف طبقاتی بیشتر از گذشته شد. این شکاف‌ها در تقابل شخصیت‌ها در حکایت‌های چاوسر هم دیده می‌شود.

 شيوع طاعون در انگليس به نفع او تمام شد، چون يکي از خويشاوندان نزديک آنها طاعون مي‌گيرد و مي‌ميرد و همه اموالش به پدر چاوسر مي‌رسد.
جفري واقعا از اين بابت شانس مي‌آورد چون اگر اين پول به دست خانواده‌اش نمي‌رسيد آنها نمي‌توانستند او را براي کار به خانه يکي از اشراف انگليس بفرستند. درغیراینصورت جفري چاوسر به جاي آشنايي با خانواده‌هاي اشراف و شعر نوشتن مجبور مي‌شد مثل پدر و پدربزرگش مغازه‌دار بشود. پس در کودکی مدتی نوکر و غلام همسر لیونل، دوک کلارنس بود. در زماني که به عنوان پادو در خانه اشراف خدمت می‌کرد فرصتش را پيدا کرد تا با آداب و سلايق طبقه اشراف آشنا بشود و در آينده موقعيت خودش را بهتر کند. به طوري که او حتي بعدها همسرش را هم از طبقه اجتماعي بالاتر از خودش انتخاب کرد.

چاوسر

زندگی سیاسی و مرگ جفری چاوسر

به سال ۱۳۵۹ در نهضتی که در فرانسه پدید آمد، شرکت کرده و دستگیر می شود. ولی یکسال بعد آزاد می‌گردد. در ۱۳۶۶ با فیلیپا روت ازدواج کرده، سپس به مدت ده سال در مأموریتی سیاسی در ایتالیا، فلاندر (در بلژیک امروزی)، فرانسه و لمباردی خدمت می‌کند. همین امر مسئله شاید شانسی دیگر در زندگی او بوده چرا که با بزرگانی چون بوکاچیو، پترارک و دانته آلیگیری در ایتالیا آشنا می‌شود. در ۱۳۷۴ مقرری مخصوصی از طرف ادوارد سوم و جان گانت برای وی معین می‌شود.

پس از آن چاوسر مدتی دیگر وقت خود را صرف کارهای دولتی می‌کند، روی به جانب ادبیات می‌آورد. وی در اثر پیش آمدهای مختلف مدتی را در فقر و بدبختی به سر برده و با ناملایمات بسیاری از جمله مرگ همسرش مواجه می‌شود، تا اینکه ریچارد دوم و هنری چهارم توجهی به او مبذول داشته و زندگی نسبتاً آرامی برایش رقم می‌زنند.

چاوسر در سال ۱۴۰۰ درگذشت و جسدش در محل مخصوص شعرا در کلیسای وست مینستر مدفون شد.

علت اهمیت جفری چاوسر برای ادبیات انگلستان

آیا انگلیسی از ابتدا زبان رسمی دنیا بوده؟
چه چیز تمام شخصیت و خدمت جفری را به ذهن می آورد؟

فعالیت های گسترده‌ی او در زمینه رواج زبان انگلیسی و برگرداندن عظمت این زبان به بریتانیا بوده است .
بد نیست این نکته را بدانید که زبان انگلیسی که امروزه زبان رسمی دنیاست‌، روزی دست‌خوش تحریفات بسیار و هجمه‌های فراوان بوده است و به حدی این مسئله گسترش پیدا کرده، که زبان رسمی این کشور، به زبان فرانسه تغییر پیدا کرده بوده است .

این تنها نویسندگان انگلیسی چون جفری چاوسر و شکسپیر بوده اند که توانسته‌اند با انتشار آثاری به زبان انگلیسی، جایگاه این زبان را که در زمان سلطه فرانسوی‌ها زبان کوچه بازاری مردم بوده است به یک زبان مستقل برگردانند و ارزش ادبی و زبانی آن را ارتقا دهند .

از این رو جفری چاوسر یک برگ از هویت انگلستانی‌ها محسوب می شود و در این کشور نیز بسیار بسیار ارج و قرب دارد. باید به این نکته اشاره کرد که جفری چاوسر تنها یک بازگرداننده‌ی هویت زبانی نبوده است، او تلاش‌های فراوانی در جهت شکوفایی این زبان نیز کرده است .

آثار جفری چاوسر

  • داستان گل سرخ
  • کتاب گمشده‌ای به نام کتاب شیر
  • کتاب دوشس
  • اشعار خانه شهرت
  • پارلمان ماکیان
  • قطعه منثور تسلیت بوئیتوس
  • افسانه زن نیک
  • حکایت‌های کنتربری

در بین آثار جفری چاوسر آنچه از همه بیشتر اهمیت دارد و امروزه نیز مورد توجه است حکایت‌های کنتربری است که ما نیز در اینجا بطور خلاصه به معرفی و بررسی آن خواهیم پرداخت:

چاوسر

دلیل ارزش و اهمیت بالای حکایت‌های کنتربری

تا پیش از چاوسر، بخشی از ادبیات به زبان فرانسه نوشته می‌شد و مختص اعیان بود و بخش دیگر هم به لاتین نوشته می‌شد و مختص کلیسا بود. تقسم بندی کلی به اعیان و عوام، مردم معمولی را از لذت آثار ادبی محروم می‌کرد. چاوسر این وضعیت را عوض کرد و به زبان انگلیسی کوچه و خیابان نوشت. شاعران انگلیسی بعد از چاوسر به نوشتن به زبان ساده و محلی تمایل پیدا کردند. اصل قصه‌های کنتربری به زبان انگلیسی میانه نوشته شده بود. گذشته از زبان، چاوسر در قصه‌های کنتربری به یک بعد اجتماعی دیگر هم توجه داشته و آن هم توصیف ظاهر مردم آن دوره و زمانه است.

ساختار حکایت‌ها

قصه ها یک مقدمه دارند که با دخالت مهماندار و سایر زائران با مزه می‌شود و بعد شروع، پایان و نتیجه گیری. گاهی وسط قصه‌ها قصه‌های دیگری روایت می‌شود. چاوسر در حکايت‌هاي کانتربري از لحاظ نوع و تکنيک قصه گويي (يعني قصه‌هاي تو در تو و به قول ونه گات «پوست پيازي») در ادبيات انگليسي پيشرو بوده. اما در ادبيات کشورهاي ديگر دنيا نمونه‌هاي مشابه اين جور قصه گويي وجود داشته که اصل آنها «هزار و يک شب» خودمان است. نمونه ديگري که احتمالا خيلي روي نوشته‌هاي چاوسر تاثير گذاشته، «دکامرون» نوشته بوکاچيو است. چاوسر از او در نوشتن کنتربری مدد گرفته.

دکتر علیرضا مهدی پور عضو هیئت علمی دانشگاه ارومیه در مقاله خود می‌نویسد: «آری جفری چاوسر این شاعر قرن چهاردهم انگلیسی این گونۀ ادبی عامیانه را از ادبیات فرانسه و ایتالیا اقتباس کرده و در حکایت‌های کنتربری چند فابلیو سروده که «حکایت آسیابان» بهترین آنان و بهترین فابلیو در ادبیات انگلیسی است.

این حکایت، مثل دیگر حکایت‌های چاوسر، تنها یک فابلیوی ساده و سرگرم‌کننده نیست و لایه‌‌های عمیق‌تری دارد و سرشار از تلمیحات کلاسیک و مذهبی (کتاب مقدس) است. او در این حکایات هجو را جایگزین هزل کرده و مسائل روز جامعه را با بیانی واقعگرایانه منعکس می‌کند و تقریباً داستان‌ها شبیه داستان کوتاه مدرن امروزی است».
چاوسر از سفر يک گروه از زائران به اين محل استفاده مي‌کند تا داستان بگويد و مردم زمانه خودش را هم معرفي کند. صاحب مهمانخانه‌اي که زائران در آن جمع شده‌اند پيشنهاد مي‌دهد همه زوار براي گذران وقت در طول راه قصه بگويند و از همين جاست که چاوسر توصيف شخصيت‌ها را شروع مي کند.

محتوای حکایات چاوسر

در این قصه‌ها از شير مرغ تا جان آدميزاد پيدا مي‌شود؛ ماجراجويي عاشقانه، داستان زندگي قديسان، قصه‌هاي مذهبي، داستان‌هاي تمثيلي از حيوانات و موعظه. حتي درباره ارواح سرگردان در کانتربري قصه و افسانه هست.

از شواليه گرفته تا شخم زن و آسيابان و کارپرداز؛ از داروغه گرفته تا راهب و بازرگان و قاضي و البته کشيش‌ها و راهب‌هاي مختلف که حتی يکي‌شان توبه فروش (کفاره گير) است در این قصه‌ها حضور دارند. حتي درباره ارواح سرگردان در کانتربري قصه و افسانه هست.

چاوسر
یک چوب‌تراشی از جلد دوم حکایت‌های کنتربری

برنامه اصلي چاوسراين بود که هر کدام از شخصيت‌هاي حاضر در حکايت‌هاي کانتربري چهار داستان بگويند؛ دو تا در راه رفتن به زيارت و دو تا در راه برگشت. با اين حساب بايد ۱۲۰ داستان در اين اثر نوشته مي‌شد اما متن موجود به زبان انگليسي ۲۴ حکايت بيشتر نيست و اين يعني روز ۲۵ اکتبر سال ۱۴۰۰ ميلادي که چاوسر از دنيا رفت، احتمالا برنامه خيلي بزرگ‌تري براي ادامه اين حکايت‌ها در ذهن داشت اما نتوانست پياده‌اش کند.

چاوسر ۱۵ سال آخر عمرش را صرف نوشتن حکايت‌هاي کانتربري کرد که خودش هم به عنوان زائر در آن حضور دارد.
آری او با اندیشه و فکری نو حکایت‌هایی را به نگارش در می‌آورد که از دل مردمان سرزمینش برخواسته و لاجرم بر دلها می‌نشیند و اندیشه‌ای را می‌گستراند که ناجی زبان انگلیسی می‌شود.

کانتربری و فیلم

حکایت‌های کنتربری فیلمی ایتالیایی به کارگردانی پیر پائولو پازولینی محصول سال ۱۹۷۲ است. فیلم بر اساس شعر روایی قرون وسطایی حکایت‌های کنتربری اثر جفری چاوسر می‌باشد. نکته جالب استفاده از موضوعات این کتاب و کمدی الهی دانته آلیگیری در فیلم سینمایی هفت با بازی برد پیت و مورگان فریمن است که تقریباً ذهن را با فضای داستانی هر دو کتاب آشنا می‌کند.

میانه

ادبیات انگلیسی ۲: آغاز ادبیات میانه + وقایع مهم و نویسندگان سرشناس

مقدمه

همانگونه که قبلا در مقاله مربوط به ادبیات انگلیسی اشاره شد دومین دوره ادبیات انگلیسی، ادبیات قرون وسطی یا میانه است که مورخان و تاریخ‌شناسان آن را به دو دوره عصر تاریکی و عصر فرهنگی تقسیم نموده اند؛ آنها معتقدند در عصر تاریکی نمی‌توان نگاهی شفاف از فرهنگ یا پیشرفت را دید. اما عصر فرهنگی در واقع رفته رفته این قرن را به رنسانس نزدیک تر نمود و گام های نوظهوری در عرصه فرهنگی اروپا به پا کرد.

درواقع ادبیات انگلیسی میانه یا قرون وسطی به مجموعه آثار ادبی گفته می‌شود که از سده ۱۲ میلادی تا دهه ۱۴۷۰ نگاشته شده اند. این دوره را به عنوان عصر فئودالیسم و عصر شوالیه‌گری نیز می‌شناسند.

با مقاله جدید پارسیان ادیب همراه باشید:

مرتبط مطالعه کنید: ادبیات انگلیسی: معرفی دوره‌های زمانی + ادبیات کهن (آنگلوساکسون)

تقسیم بندی آثار ادبی

دینی و مذهبی همچون: آثار جولیان نرویچی و ریچارد رول

عشق درباری

آرتوری

ناگفته نماند که بسیاری از آثار چاسر خارج از این دسته بندی است.

چگونه زبان انگلیسی توانست استاندارد شود؟

پس از فتح انگلستان به دست نرمن‌ها، زبان فرانسوی حقوقی، تبدیل به زبان استاندارد دادگاه‌ها، پارلمان و جامعه شد. گویش‌های نرمن طبقهٔ حاکم با زبان آنگلوساکسونی مردم درآمیخت و زبانی با عنوانی آنگلونرمنی ایجاد شد. پس از آن آنگلونورمنی در گزاری تدریجی به شکل انگلیسی مدرن در آمد. 

با گذر زمان، بار دیگر انگلیسی اعتبار گذشته را بازیافت و در ۱۳۶۲ میلادی جایگزین فرانسوی و لاتین در پارلمان و دادگاه‌ها شد. در سدهٔ چهارده میلادی بار دیگر آثار مهمی در ادبیات انگلیسی پدید آمدند که از مهمترین آن می توان به آثار چاسر اشاره کرد. در نیمهٔ بعدی این سده شاهد تثبیت زبان انگلیسی به عنوان زبان نگارشی و گرایش ادبا به نگارش غیرمذهبی هستیم.

 ویلیام کاکستون در سال‌های پایانی سدهٔ ۱۵ چهار پنجم از آثار خود را به زبان انگلیسی منتشر کرد. این حرکت باعث شد تا انگلیسی استاندارد شود و واژگان آن گسترش یابند.

چگونگی شروع عصر میانه:

قرون وسطی یا عصر شوالیه گری در واقع دلیلی بر شکل‌گیری انگلیسی آنگلو‌ساکسون و میانه شد که جدایی آنها در سال ۱۰۶۶ میلادی اتفاق افتاد و همین موضوع پس از مدتی باعث تحولی عظیم در شکل گیری ادبیاتی تازه تر در انگلستان گردید و ادبیات انگلیسی را دچار تغییرات اساسی و البته مثبت نمود.

شماری از افراد از این قرن به دوران طلایی یاد می کنند چرا که در این دوران صنعت چاپ وارد بریتانیا شد و همچنین افرادی بجز روحانیون نیز توانستند به رشد فرهنگی و ادبی دست یافته و در حقیقت بریتانیا با رشد طبقه میانی در طی آن سالها روبرو گردید.

از آنجا که خواندن متون انگلیسی کهن برای همگان غیرممکن است. به همین دلیل رشته دانشگاهی جداگانه ای به نام زبان انگلیسی کهن به این مهم اختصاص یافته است.

و این امر باعث شد تا فهم و درک آن متون برای بیشتر افراد قابل فهم شود.

وقایع مهم در این دوره

۱۲۰۰: آغاز دوران میانهٔ ادبیات انگلیسی.
۱۴۰۰–۱۳۶۰: اوج ادبیات میانه انگلیسی: جفری چاسر
۱۴۸۵: چاپ کتاب Morte d’Arthur اثر سر توماس مالروی(Malroy) توسط ویلیام کاکستون. این کتاب جزو اولین کتب چاپ شده در انگلستان است.

میانه

شاعران و نویسندگان سرشناس این دوره

  • جفری چاوسر(Geoffrey Chaucer) (۱۴۰۰–۱۳۴۳)
  • سر توماس مالروی (۱۴۷۱–۱۴۰۵)
  • ویلیام کاکستون (۱۴۹۱–۱۴۲۲)

مهم‌ترین نویسندهٔ انگلیسی میانه جفری چاسر است که در اواخر سدهٔ ۱۴ میلادی فعال بود. چاسر که بسیاری او را «پدر ادبیات انگلیسی» می‌دانند به این دلیل ستوده می‌شود که توانست به جای استفاده از زبان‌های فرانسه یا لاتین، قدرت هنری زبان انگلیسی بومی را به نمایش بگذارد. شاهکار چاسر حکایت‌های کنتربری است که موفقیت بزرگ فرهنگ غرب به‌شمار می‌رود. به دلیل اهمیت جفری چاسر در مقاله های بعدی به بررسی آثار، زندگی و شخصیت او خواهیم پرداخت.

توماس مالروی

تامس مالوری (انگلیسی: Thomas Malory؛ ۱۴۱۵ – ۱۴ مارس ۱۴۷۱) سیاست‌مدار و نویسنده اهل پادشاهی انگلستان بود.

میانه
ویلیام کاکستون

نخستین ناشر و چاپخانه‌دار انگلیسی

ویلیام کاکستون (William Caxton ) در حدود ۱۴۲۲ در احتمالاً تنتردن در ویلد کنت زاده شد. نخستین ناشر و چاپخانه‌دار انگلیسی بود.

زندگی و فعالیت‌های کاکستون

او در ابتدا به کار تجارت لباس در لندن مشغول بود اما در ۱۴۴۱ به بروژ رفت و تا ۱۴۷۰ در آنجا ماند. او سپس در ۱۴۷۱ به کلن رفت و احتمالاً کار چاپ را در مدت ۲ سالی که در آنجا بود آموخت. دیری نپایید که کاکستون نخستین کتاب انگلیسی‌زبان با عنوان «مجموعه تواریخ تروآ» را که خود از فرانسه به انگلیسی برگردانده بود در ۱۴۷۵ به چاپ رساند. او سپس در ۱۴۷۶ به انگلستان بازگشت و انتشاراتی خود را در وست‌مینستر راه‌اندازی نمود.

کاکستون در ۱۴۷۶ حکایت‌های کنتربری (اثر جفری چاوسر) و سپس در سال ۱۴۷۷ «سخنانی از فیلسوفان» را به چاپ رساند که نخستین کتاب چاپ انگلستان شناخته می‌شوند. همچنین در ۱۴۸۵ اثر سر توماس مالوی «مرگ شاه آرتور» را چاپ کرد با این حال از نظر شخصی اعتقادی به آن نداشت و خوانندگانش را تشویق می‌کرد که در صحت آنها همچون او مشکوک باشند “شما آزاد هستید که روایت مالوی را بپذیرید یا رد کنید»

میانه
کاکستون نخستین نمونه چاپی خود را به شاه ادوارد چهارم نشان می دهد

کاکستون در حدود صد عنوان کتاب را به چاپ رساند و قصه‌های کنتربری تنها یک سوم از آنها به صورت نسخه‌های کامل یا بخشی از اثر اصلی بر جای مانده است. او همچنین کار ترجمهٔ آثار فرانسوی‌ای که به چاپ می‌رساند را خودش عهده‌دار بود. ویلیام کاکستون در حدود ۱۴۹۲ در لندن درگذشت.

باید ازین به بعد منتظر ظهور و تجلی آثار فاخر و جهانی که به زبان انگلیسی نوشته شده‌اند باشیم و لازم به ذکر است که دست کم از سدهٔ ۱۴ میلادی می‌توان رد پای شعرای ایرلندی را در ادبیات انگلیسی یافت.